Türkçede açılımı göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işlemedir. 1987 yılında Dr. Francine Shapiro tarafından geliştirilen bu yöntem, özellikle travmatik yaşantıların ruhsal etkileri üzerine yapılan bilimsel çalışmalarla etkinliği kanıtlanmış bir psikoterapi yaklaşımıdır.
EMDR, kişinin geçmiş yaşam deneyimlerinde yeterince işlenememiş ve bugün hâlâ etkisini sürdüren anıların, beynin doğal iyileşme sistemiyle yeniden ele alınmasını hedefler. Travmatik ya da zorlayıcı bir olay yaşandığında, beyin bu deneyimi sağlıklı şekilde işleyemeyebilir. Bu da zamanla anksiyete, yoğun korkular, bedensel tepkiler, olumsuz düşünceler ve tekrarlayan duygusal zorlanmalar olarak karşımıza çıkabilir.
EMDR terapisi, bu işlenememiş anıların güvenli bir ortamda yeniden ele alınmasını sağlar. Böylece kişi, geçmişte yaşanan olaya dair olumsuz duygu, düşünce ve inançlardan özgürleşirken; olayın kendisi unutulmaz fakat yarattığı yük hafifler.
EMDR HANGİ DURUMLARDA KULLANILIR?
EMDR terapisi, birçok terapi ekolüyle birlikte kullanılabilen bütüncül bir yaklaşımdır. Günümüzde;
- Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)
- Anksiyete bozuklukları
- Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)
- Depresif bozukluklar
- Kişilik örüntülerine bağlı zorlanmalar
- Fobiler
- Yeme bozuklukları
- Duygudurum bozuklukları
- Cinsel işlev bozuklukları
- Yas ve kayıp süreçleri
- Taciz, istismar, afet, kaza gibi büyük travmalar
- Geçmiş yaşam deneyimlerine bağlı bedensel (somatik) yakınmalar
gibi pek çok alanda etkin şekilde kullanılmaktadır.
EMDR TERAPİSİ NASIL ÇALIŞIR?
EMDR yaklaşımına göre, bugün yaşanan ruhsal sıkıntıların temelinde çoğu zaman geçmişte yaşanmış ve yeterince işlenememiş anılar bulunur. Bu anılar, kişide “Ben yetersizim”, “Güvende değilim”, “Kontrol bende değil” gibi işlevsiz inançlara yol açabilir.
EMDR sürecinde:
- Bu anılar belirlenir
- Anıya eşlik eden duygu, düşünce ve bedensel tepkiler ele alınır
- Yeniden işlemleme yoluyla, anının beyindeki yükü azaltılır
Bu sayede kişi, geçmiş deneyimlerine karşı daha sağlıklı, gerçekçi ve güçlendirici bir bakış açısı geliştirebilir.
EMDR NASIL UYGULANIR?
EMDR 8 aşamalı bir tedavi yaklaşımıdır. Bunlar: danışan geçmişi, hazırlık, değerlendirme, duyarsızlaştırma, yerleştirme, beden tarama, kapanış ve yeniden değerlendirmedir.
Terapi süreci üç zaman boyutunda ele alınır:
1. Geçmiş: Kişinin yaşadığı sorununu ortaya çıkaran olumsuz deneyimler, anılar, duygu ve inançlar bulunur.
2. Şimdi: Güncel belirtiler ve tetikleyiciler belirlenir.
3. Gelecek: Kişinin şu an yaşadığı sorunun dışında gelecekte karşılaşabileceği olumsuz durumlara karşı daha işlevsel bir bakış açısı kazanması hedeflenir.
EMDR’NİN BİLİMSEL GEÇERLİLİĞİ
- Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO, World Health Organization)
- Amerikan Psikiyatri Birliği (American Psychiatric Association)
- Uluslararası Travmatik Stres Çalışmaları Birliği (International Society for Traumatic Stress Studies)
- Amerika Savaş Gazileri Bakanlığı (U.S. Department of Veterans Affairs)
- Amerika Savunma Bakanlığı (U.S. Department of Defense)
- Birleşik Krallık Sağlık Bakanlığı (United Kingdom Department of Health)